Dzie│o Biblijne

Jezus chodzi po jeziorze (J 6,16 - 21)

Email Drukuj

JEZUS CHODZI PO JEZIORZE (J 6,16 - 21)  

  

 

 

 

 16     O zmierzchu uczniowie Jego zeszli nad jezioro

17     i wsiad┼észy do ┼éodzi przeprawili si─Ö przez nie do Kafarnaum. Nasta┼éy ju┼╝ ciemno┼Ťci, a Jezus jeszcze do nich nie przyszed┼é;

18     jezioro burzy┼éo si─Ö od silnego wiatru.

19     Gdy up┼éyn─Öli oko┼éo dwudziestu pi─Öciu lub trzydziestu stadi├│w, ujrzeli Jezusa krocz─ůcego po jeziorze i zbli┼╝aj─ůcego si─Ö do ┼éodzi. I przestraszyli si─Ö.

20     On za┼Ť rzek┼é do nich: «To Ja jestem, nie b├│jcie si─Ö!»

21     Chcieli Go zabra─ç do ┼éodzi, ale ┼é├│d┼║ znalaz┼éa si─Ö natychmiast przy brzegu, do kt├│rego zd─ů┼╝ali.  

(Biblia Tysi─ůclecia. Wydanie 4. (1984)) 

KRYTYKA TEKSTU

 

Przy pisaniu pracy pod uwag─Ö bra┼éem zasadniczo trzy polskie przek┼éady Ewangelii ┼Ťw. Jana: z Biblii Tysi─ůclecia. Wydanie 4[1]., z Przek┼éadu Ekumenicznego na III Tysi─ůclecie[2] oraz przek┼éadu Towarzystwa Biblijnego w Polsce[3]. Wszystkie rozpatrywane przeze mnie teksty nie r├│┼╝ni─ů si─Ö od siebie pod wzgl─Ödem tre┼Ťciowym, jedyne r├│┼╝nice wynikaj─ů tylko z r├│┼╝nego doboru s┼é├│w, kt├│re swym znaczeniem nie zmieniaj─ů sensu perykopy. R├│wnie┼╝ krytyka tekstu oryginalnego nie zg┼éasza wi─Ökszych zastrze┼╝e┼ä.

ODGRANICZENIE TEKSTU 

Omawiany fragment jest cz─Ö┼Ťci─ů 6 rozdzia┼éu Ewangelii Janowej, traktuj─ůcego o Jezusie, jako o Chlebie ┼╗ywym. Rozdzia┼é ten sk┼éada si─Ö z trzech mniejszych form, wyodr─Öbnionych przez redaktora, podkre┼Ťlaj─ůcych bosko┼Ť─ç Syna Cz┼éowieczego. Pierwsz─ů z nich jest opowie┼Ť─ç o cudownym rozmno┼╝eniu chleba przez Jezusa, nast─Öpna o kroczeniu Pana po jeziorze, z kolei ca┼éy rozdzia┼é zamykany jest tzw. Mow─ů Eucharystyczn─ů. Fragment J6,16-21 posiada specyficzn─ů budow─Ö uzasadniaj─ůc─ů traktowanie go jako osobn─ů form─Ö, a bezpo┼Ťrednio przed omawianym tekstem znajduje si─Ö wers rozwi─ůzuj─ůcy akcj─Ö poprzedniej sceny (Rozmno┼╝enia chleba) – Gdy wi─Öc Jezus pozna┼é, ┼╝e mieli przyj┼Ť─ç i porwa─ç Go, aby Go obwo┼éa─ç kr├│lem, sam usun─ů┼é si─Ö zn├│w na g├│r─Ö (J5). Perykopa o kroczeniu po jeziorze wprowadzana jest przez wers 16, kt├│ry przenosi czytelnika Ewangelii do kolejnej ikony: zmieniaj─ů si─Ö osoby, miejsce oraz temat. R├│wnie┼╝ zako┼äczenie nie pozostawia w─ůtpliwo┼Ťci, co do autonomiczno┼Ťci formy i wyra┼║nego rozdzia┼éu od Mowy Eucharystycznej (J6,21.22). 

 

KONTEKST

 

Rozdzia┼é 5 traktuje o drugim pobycie Jezusa w Jerozolimie, a jego cz─Ö┼Ťciami sk┼éadowymi s─ů: opowiadanie o uzdrowieniu chromego nad sadzawk─ů i Apologia Jezusa, kt├│ra przygotowuje czytelnika do obrazu Jezusa – Chleba ┼╗ywego. Chrystus w odpowiedzi na zadawane mu pytania pokazuje relacj─Ö zachodz─ůc─ů pomi─Ödzy Nim a Bogiem Ojcem, i dodaje, ┼╝e ma moc dawania ┼Ťwiadectwa czynami wi─Ökszymi od Janowych (J5,36). Perykopa o kroczeniu po jeziorze, o rozmno┼╝eniu chleba, czy wreszcie sama Mowa Eucharystyczna, jako sk┼éadowe rozdzia┼éu nast─Öpnego - 6, s─ů niejako spe┼énieniem zapowiedzi o ┼Ťwiadectwie. W konsekwencji Jezus pokazuje kim jest i pi─Ötnuje ludzi szukaj─ůcych Go jedynie ze wzgl─Ödu na Jego znaki. Analizuj─ůc dalsz─ů cz─Ö┼Ť─ç Ewangelii Jana, napotykamy kolejne teologiczne ukazanie osoby Mistrza – tym razem jako Wod─Ö ┼╗yw─ů i ┼Üwiat┼éo┼Ť─ç. 

 

ZAGADNIANIA HISTORYCZNO – LITERACKIE  

┼Üw. Jan Aposto┼é spisa┼é swoj─ů Ewangeli─Ö jako naoczny ┼Ťwiadek dzia┼éalno┼Ťci Jezusa, pod koniec pierwszego stulecia, jako ostatni. Bior─ůc pod uwag─Ö przybli┼╝ony rok, na kt├│ry datuje si─Ö powstanie Ksi─Ögi, jeste┼Ťmy pewni, i┼╝ jej ostateczny kszta┼ét jest zdeterminowany perspektyw─ů czasu, w jakiej Jan spogl─ůda┼é na opisywane wydarzenia. My┼Ťl teologiczna w nich zawarta pozwala wsp├│┼éczesnym egzegetom spogl─ůda─ç na ┼╝ycie Jezusa przez pryzmat mi┼éo┼Ťci, jak─ů darzy┼é Mistrza Jego umi┼éowany ucze┼ä.              

Odr─Öbno┼Ť─ç tego pisma zdeterminowana by┼éa przez nowe zapotrzebowania, bowiem pod koniec pierwszego wieku pojawi┼éo si─Ö wiele b┼é─Öd├│w kwestionuj─ůcych b├│stwo Jezusa. W tej sytuacji Jan postanowi┼é uwypukli─ç wszystkie czyny i mowy Chrystusa ┼Ťwiadcz─ůce o Jego bosko┼Ťci, dokonuj─ůc swoistego rodzaju apologii b├│stwa swego Mistrza. Jan nie tylko by┼é obserwatorem dzia┼éalno┼Ťci Jezusa – by┼é z Nim bardzo zwi─ůzany emocjonalnie, dlatego te┼╝ wszystko co znalaz┼éo si─Ö w jego Ewangelii by┼éo wcze┼Ťniej przedmiotem g┼é─Öbokiej i d┼éugiej, bo trwaj─ůcej kilkadziesi─ůt lat, refleksji. Egzegeci podkre┼Ťlaj─ů, i┼╝ wszystkie opisywane wydarzenia s─ů faktami prze┼╝ytymi przez autora i charakteryzuj─ů si─Ö bogat─ů tre┼Ťci─ů teologiczn─ů, kt├│ra czyni dzie┼éo najbardziej dojrza┼éym w zestawieniu z pozosta┼éymi Ewangeliami[4].            

Motyw chodzenia Jezusa po wodzie jest wsp├│lny dla Jana i Synoptyk├│w pod wzgl─ůdem historycznym, ale rozr├│┼╝nia je jednak wymowa teologiczna[5]. Podczas gdy inni Ewangeli┼Ťci podkre┼Ťlaj─ů cudowny przebieg spotkania na jeziorze, Jan podchodzi do niego w spos├│b oryginalny, ukazuj─ůc te elementy wydarzenia, kt├│re podkre┼Ťlaj─ů objawienie si─Ö Chrystusa jako Syna Cz┼éowieczego[6]. Ponad historycznym wydarzeniem cudownego chodzenia Jezusa po morzu, autor, pod natchnieniem Ducha ┼Üwi─Ötego, widzia┼é teologiczne i eklezjalne implikacje w ┼Ťwietle wsp├│┼éczesnego sobie Ko┼Ťcio┼éa. Dlatego mo┼╝na to objawienie traktowa─ç na zasadzie nauki dla przysz┼éych pokole┼ä chrze┼Ťcijan, zgromadzonych w jednym Ko┼Ťciele[7]. Niekt├│rzy badacze dodaj─ů, i┼╝ w powy┼╝szym fragmencie mo┼╝na doszuka─ç si─Ö motywu Paschy/Wyj┼Ťcia, kt├│ry ma przypomina─ç czytelnikowi o wyj┼Ťciu Izraelit├│w z Egiptu i przej┼Ťciu przez Morze Czerwone pod wodz─ů Moj┼╝esza[8].  

 

STRUKTURA TEKSTU 

 

Rozdział 6 Ewangelii Jana:

 Wersy:

-        01 – 15 Cudowne rozmno┼╝enie chleba

-        16 – 21 Jezus chodzi po jeziorze

-         22 – 71 Mowa Eucharystyczna  

 

·                          Wers wprowadzaj─ůcy: 16 – czas i miejsce akcji

·                          Zarys okoliczno┼Ťci – problem: 17 – 18 – burza na morzu, nie ma Jezusa

·                          Czyn Jezusa: 19 – Jezus chodzi po morzu

·                          S┼éowa Jezusa: 20 – „Ja Jestem”

·                          Reakcja Aposto┼é├│w i rozwi─ůzanie akcji: 21 – ch─Ö─ç zabrania Pana do ┼éodzi, przybycie do brzegu. 

 

LEKSYKON I JEGO ANALIZA 

Czasowniki i formy odczasownikowe Rzeczowniki Przymiotniki i przysłówki
     
Zeszli Zmierzchu Silnego
Wsiad┼észy Uczniowie  
Przeprawili si─Ö Jezioro x2  
Nasta┼éy ┼üodzi x4  
Nie przyszed┼é Kafarnaum  
Burzy┼éo si─Ö Ciemno┼Ťci  
Up┼éyn─Öli Jezus x2  
Ujrzeli Brzeg  
Krocz─ůcego Stadion  
Zbli┼╝aj─ůcego    
Przestraszyli si─Ö    
Rzek┼é    
Jestem    
Nie b├│jcie si─Ö    
Chcieli    
Znalaz┼éa si─Ö    
Zd─ů┼╝ali    

            

Du┼╝─ů grup─Ö stanowi─ů s┼éowa wyra┼╝aj─ůce ruch i dynamizm (przeprawa Aposto┼é├│w, zachowanie si─Ö morza, przybycie Jezusa), dodatkowo w tek┼Ťcie wyst─Öpuje wiele s┼é├│w wprowadzaj─ůcych nastr├│j, czyni─ůcy scen─Ö bardziej wymown─ů a jednoczenie tajemnicz─ů (ciemno┼Ť─ç, zmierzch, burza) oraz spora ilo┼Ť─ç wyraz├│w wskazuj─ůcych na miejsce akcji (jezioro, ┼é├│dka, brzeg). Formy czasownik├│w w wypowiedziach Jezusa, jak i te zwi─ůzane bezpo┼Ťrednio z tym, co robi┼é podkre┼Ťlaj─ů Jego dostoje┼ästwo, B├│stwo (krocz─ůcego, rzek┼é, jestem). Badaj─ůc tekst w zestawieniu z Ewangeliami synoptycznymi nabieramy pewno┼Ťci, co do wiarygodno┼Ťci opisu wydarzenia[9]

 

ANALIZA TEKSTU WIERSZ PO WIERSZU 

 

 Wersy 16 i 17 m├│wi─ů o tym, jak bezpo┼Ťrednio po nakarmieniu t┼éum├│w nad morzem Tyberiackim Aposto┼éowie udali si─Ö nad jezioro by przeprawi─ç si─Ö do Kafarnaum. Pomimo ciemno┼Ťci nie by┼éo z nimi Jezusa. Sytuacj─Ö utrudnia┼éa szalej─ůca na jeziorze burza (J6,18) – silne wiatry by┼éy cz─Östym zjawiskiem na tym akwenie. Bior─ůc pod uwag─Ö cel podr├│┼╝y mo┼╝na si─Ö domy┼Ťla─ç, ┼╝e Aposto┼éowie byli ju┼╝, mniej wi─Öcej, w po┼éowie drogi w momencie, gdy rozpocz─Ö┼éa si─Ö wichura. Sytuacja uniemo┼╝liwia┼éa zawr├│cenie - ┼é├│d┼║ rybacka, kt├│r─ů podr├│┼╝owali prawdopodobnie by┼éa wyposa┼╝ona w ster, ale warunki nie umo┼╝liwia┼éy roz┼éo┼╝enia masztu – podczas burzy ┼╝agiel jedynie by przeszkadza┼é w opanowaniu ┼éodzi[10]. Przyczyn─ů zdziwienia i strachu Aposto┼é├│w by┼é widok Jezusa krocz─ůcego po wodzie, kiedy odp┼éyn─Öli oko┼éo 5 kilometr├│w od brzegu (J6,19). W wersie 20 Chrystus okazuj─ůc swoj─ů moc uspakaja uczni├│w, u┼╝ywaj─ůc typowego dla Syna Bo┼╝ego zwrotu „Ja jestem”. Jezus przedstawiaj─ůc si─Ö u┼╝ywa tej samej formy, kt├│rej u┼╝y┼é Jahwe podczas objawienia si─Ö w krzewie gorej─ůcym. Takie imi─Ö podkre┼Ťla┼éo pe┼én─ů dobroci i mi┼éo┼Ťci obecno┼Ť─ç Bo┼╝─ů, b─Öd─ůc─ů dowodem, i┼╝ Chrystus jest tym samym Bogiem, kt├│ry poczyni┼é obietnice patriarchom. Imi─Ö to najtrafniej okre┼Ťla Byt Najwy┼╝szy – Absolut. Kilku poga┼äskich cudotw├│rc├│w potrafi┼éo rzekomo chodzi─ç po wodzie, ale poniewa┼╝ podania o nich pochodz─ů spoza Palestyny i nie nale┼╝─ů do tradycji ┼╗ydowskiej, nie trzeba rozpatrywa─ç ich w tym momencie szczeg├│┼éowo. Starotestamentalni prorocy posiadali, dzi─Öki Bo┼╝ej pomocy, zdolno┼Ť─ç rozdzielania w├│d, ale ┼╝aden z nich nie potrafi┼é chodzi─ç po ich powierzchni[11]. Ostatni fragment perykopy m├│wi o cudownym dotarciu do brzegu, w chwili, gdy uczniowie mieli zaproponowa─ç Panu wej┼Ťcie do ┼éodzi[12]

 

ANALIZA PRAGMATYCZNA 

 

Perykopa o kroczeniu Jezusa po jeziorze ma za zadanie ukazanie Go jako Syna Cz┼éowieczego. Jego nieobecno┼Ť─ç w ┼éodzi to teologiczny symbol ciemno┼Ťci i niebezpiecze┼ästwa w postaci rozszala┼éych ┼╝ywio┼é├│w. On to tylko, jest prawdziwym gwarantem spokoju, a Jego blisko┼Ť─ç zapewnia osi─ůgni─Öcie celu. S┼éowa uspokojenia nie tylko maj─ů przezwyci─Ö┼╝y─ç strach uczni├│w, ale tak┼╝e, przygotowa─ç ich p├│┼║niejsze wyznanie. Jako typowa epifania, perykopa stanowi prolog do objawienia si─Ö jako Chleb z nieba.Wydarzenie opisywane przez Jana bardzo cz─Östo jest interpretowane w charakterze eschatologiczno – eklezjalnym. Jezus jest tym, kt├│ry w chwili poprzedzaj─ůcej ┼Ťwit zbawienia przychodzi do ludzi (reprezentowanych przez Aposto┼é├│w) pogr─ů┼╝onych w ciemno┼Ťci niewiary, by doprowadzi─ç ich do zbawienia[13].            

Powy┼╝szy fragment mo┼╝na wykorzystywa─ç w rozmowach w lud┼║mi poszukuj─ůcymi prawdziwego sensu ┼╝ycia, uwik┼éanymi w r├│┼╝ne ┼╝yciowe dramaty, niemog─ůcymi przezwyci─Ö┼╝y─ç dekadenckich nastroj├│w. Umiej─Ötne ukazania Jezusa, jedynego gwaranta bezpiecze┼ästwa i pokoju, mo┼╝e w niezast─ůpiony spos├│b odmieni─ç ich ┼╝ycie. Kiedy ma si─Ö kogo┼Ť, kto zawsze, kiedy tego trzeba, powie „To Ja jestem, nie b├│jcie si─Ö”, pokonywanie licznych i niebezpiecznych zakr─Öt├│w ┼Ťwiata staje si─Ö o wiele prostsze.  

 

 

kl. Krzysztof Zasański, MWSD we Wrocławiu
 


[1] 

Pismo ┼Üwi─Öte Starego i Nowego Testamentu. Przek┼éad z j─Özyk├│w oryginalnych, Red. A Jankowski, K. Romaniuk, L. Stachowiak, wyd. 4, Pozna┼ä – Warszawa 1984

[2] 

Pismo ┼Üwi─Öte Nowego Testamentu. Przek┼éad z j─Özyk├│w oryginalnych. Przek┼éad na III tysi─ůclecie, Warszawa.

[3] 

Nowy Testament i Psalmy. Przek┼éad Towarzystwa Biblijnego w Polsce, Warszawa 1994. 

[4] 

Z. Jaroszek, Moje spotkania z Bibli─ů – Ewangelie, Ole┼Ťnica 1997, 57-58.

[5] 

K. Romaniuk, A. Jankowski, L. Stachowiak, Komentarz praktyczny do Nowego Testamentu, Pozna┼ä – Krak├│w 1999, 459 – 460.

[6] 

Katolicki Komentarz Biblijny, red. zb., w serii: Prymasowska Seria Biblijna, Warszawa 2001, 1137 – 1138.

[7] 

Patrz 8.

[8] 

C. S.Keener, Komentarz historyczno – kulturowy do Nowego Testamentu, w serii: Prymasowska Seria Biblijna, Warszawa 2001, 199 – 200. 

[9] 

K. Romaniuk, Synopsa polska czterech Ewangelii, Wroc┼éaw 1991, 51 – 52.

[10] 

C.S. Keener, dz. cyt., 199 – 200.

[11] 

Tam┼╝e.

[12] 

Tam┼╝e.

[13] 

K. Romaniuk, A. Jankowski, L. Stachowiak, dz. cyt., 459 – 460.  

 
Dzie│o Biblijne


© Copyright Słowo Biblijne 2006. All rights Reserved. Made in quaint.pl